Złamałam nogę, czy czas rozpoczęcia fizjoterapii ma znaczenie

Na tak postawione pytanie można odpowiedzieć jednym zdaniem - TAK, czas rozpoczęcia fizjoterapii ma znaczenie. Dlaczego?

Złamanie nogi czy też innej kończyny często kojarzy się z dłuuugim procesem rekonwalescencji. Pacjent musi być nie tylko zdeterminowany do współpracy, ale również cierpliwy. Powrót do pełnej sprawności zajmuje trochę czasu, a postępy są widoczne na przestrzeni tygodni, a nie dni. Co jednak ważne - jeśli już od początku wprowadzimy właściwą fizjoterapię i dobierzemy odpowiedni zestaw ćwiczeń, okres rekonwalescencji może być nie tylko krótszy, ale również bardziej skuteczny.

W zależności od miejsca uszkodzenia, typu (pęknięcie, złamanie z przemieszczeniem, złamanie otwarte), wieku i kondycji Pacjenta, leczenie może być mniej lub bardziej skomplikowane. Niezależnie od urazu, Pacjent najczęściej odczuwa silny ból, który nasila się podczas ruchu.

Większość z nas zna ogólne zasady pierwszej pomocy przy złamaniu kończyny. Wiemy, że złamaną nogę należy szybko unieruchomić, w przypadku złamania otwartego zabezpieczyć ranę jałowym opatrunkiem, a przy obrzęku umieścić nogę powyżej poziomu serca. Warto też przygotować okłady schładzające, które zmniejszą obrzęk i przyniosą ulgę. Kolejny krok to wizyta w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym, zwanym SOR.

Po założeniu gipsu tempo naszych działań ulega spowolnieniu. Dlaczego tak się dzieje? Podczas rozmów z Pacjentami często słyszymy - „myślałem, że sytuacja jest już opanowana, że teraz wystarczy czekać", „sądziłam, że jak ściągną gips to sprawność wróci", „nikt mi nie powiedział, że powinienem rozpocząć fizjoterapię", „najbliższy termin do fizjoterapeuty w przychodni był za dwa miesiące" itd.

Fizjoterapia po złamaniu - kiedy zacząć?

Jednym z częstych błędów jest przekonanie, że noga po złamaniu ma być nieruchoma. Delikatne ćwiczenia pod okiem fizjoterapeuty należy rozpocząć już na 2-3 dzień po ustabilizowaniu kończyny.
Doświadczony fizjoterapeuta wie jak zachować bezpieczeństwo w procesie zrostu kości. Terapia musi być ukierunkowana i w początkowym okresie umiarkowana tj. nieintensywna. Dlaczego nie warto zwlekać? Fizjoterapia, szczególnie w pierwszym okresie po urazie zmniejsza ryzyko zakrzepicy.

Złamanie nie ogranicza się tylko do przerwania ciągłości kości. Wszystkie okoliczne tkanki takie jak nerwy, naczynia, mięśnie, śródtkankowe receptory czucia mogą ulec uszkodzeniu.

Po złamaniu dochodzi do zaburzeń siły i współpracy mięśniowej. Bardzo ważne jest uruchomienie sąsiednich stawów (wyższy i niższy wolny staw) oraz aktywizacja mięśni.

Przykład:

Po złamaniu kości podudzia unieruchomiony jest staw skokowy i kolanowy, ćwiczymy zatem staw środstopia i palców oraz staw biodrowy.

Mięśnie w obszarze unieruchomienia również należy ćwiczyć. Pomocne są ćwiczenia izometryczne, które polegają na stałym napinaniu mięśni bez wykonywania ruchu w stawie.

Częstym błędem jest to, że Pacjent ćwiczy wyłącznie uszkodzoną kończynę, zaniedbując aktywizację drugiej, która z czasem słabnie.

Jak odzyskać sprawność po złamaniu nogi?

Dzięki szybkiej i skutecznej fizjoterapii można uniknąć powikłań takich jak brak zrostu, przykurcze, ograniczony zakres ruchu, niefizjologiczne ułożenie, zaburzenia równowagi statycznej i dynamicznej układu ruchu czy też brak czucia.

Podczas pierwszej wizyty fizjoterapeuta sprawdza stan zdrowia Pacjenta, w tym ocenia jego możliwości funkcjonalne, analizuje dokumentację RTG, MR, CT, ustala harmonogram prac i rozpoczyna pierwszą terapię z serii. Metod jest wiele, od terapii manualnej poprzez ćwiczenia a kończąc na fizykoterapii. W przypadku złamania, przeciwbólowo działa laseroterapia oraz krioterapia, natomiast elektrostymulacja pomaga uruchomić mięśnie.

W miarę postępu zrostu, złamana kończyna powinna być stopniowo obciążana. Poziom obciążenia dobiera fizjoterapeuta podczas sesji terapeutycznych.

Fizjoterapeuta może pomóc również w doborze sprzętu ortopedycznego (orteza, kule łokciowe, balkonik) i nauczyć właściwego ich użytkowania. Warto pamiętać, że źle dobrana wysokość kuli może spowodować uraz barku, przeciążenia kręgosłupa lub stawu biodrowego.

Jeśli Pacjent chce szybko osiągnąć upragnioną sprawność to musi być zdeterminowany do współpracy z fizjoterapeutą, nie tylko podczas terapii w gabinecie, ale również podczas samodzielnych ćwiczeń wykonywanych w domu.

Złamanie... o czym warto pamiętać?

Czas ma znaczenie - im szybciej rozpoczniemy fizjoterapię, tym okres rekonwalescencji będzie krótszy. Zdarza się i tak, że zbyt późno rozpoczęta fizjoterapia nie jest w stanie przywrócić pełnej sprawności sprzed urazu. Dlaczego tak się dzieje? Często jest to wynik zaniedbań i braku właściwej terapii. Nie wszystkie funkcje są możliwe do odtworzenia, niektóre zmiany są nieodwracalne.

Przykład:

Brak terapii przy poważnym urazie jakim jest złamanie kości udowej lub miednicy może doprowadzić do trwałego upośledzenia funkcji ruchu, niepełnosprawności. Najczęstszym skutkiem jest trwałe zablokowanie kolana lub przeciążenia kręgosłupa ledźwiowego.

Właściwie przeprowadzona fizjoterapia zabezpiecza przed kolejnymi urazami, które często są wynikiem błędów popełnionych na etapie rekonwalescencji.

Pamiętaj, czas rozpoczęcia terapii jest ważny! Jeśli masz pytania czy wątpliwości, zawsze warto zapytać lekarza lub fizjoterapeutę, gdyż konsekwencje zaniedbania lub zbyt późno rozpoczętej terapii mogą być bolesne.

Kontakt
Fizjoterapia PANACEUM Paweł Czarnocki
engine solidside | system zarządzania treścią 3w-cms