Fizjoterapia neurologiczna – co to właściwie jest?

Fizjoterapia neurologiczna to rozległa dziedzina fizjoterapii, która skoncentrowana jest na poprawie sprawności (która została ograniczona lub utracona w wyniku urazu, choroby lub infekcji) i zapewnieniu możliwie najlepszego poziomu samodzielności Pacjentom z chorobami neurologicznymi.

Fizjoterapeuta pracujący metodami neurologicznymi – kto to właściwie jest?

Celem pracy fizjoterapeuty, który pomaga Pacjentom z problemami neurologicznymi jest przywrócenie sprawności i umożliwienie optymalnej jakości życia poprzez zastosowanie dedykowanej terapii, która skutecznie wpłynie na dysfunkcję narządu ruchu, spowodowane przez zaburzenie neurologiczne.

Jak działa układ nerwowy?

Układ nerwowy można porównać do centrum dowodzenia. To jeden z ważniejszych układów w organizmie człowieka, który steruje i kontroluje działanie pozostałych układów.

Prawidłowa praca układu nerwowego umożliwia wykonywanie wszystkich funkcji i czynności umożliwiających życie. Na co dzień często nie nadajemy znaczenia wielu kluczowym czynnościom, takim jak pozycja ciała czy termoregulacja, ponieważ wydają się „normalne i oczywiste”. Problem zaczyna się gdy z jakiś powodów praca systemu nerwowego zostaje zaburzona.

Układ nerwowy rozwija się dość wcześnie – jego pierwsze elementy pojawiają się około trzeciego tygodnia życia płodowego i w kolejnych tygodniach i miesiącach następuje dalszy rozwój. Kluczowe procesy kształtowania układu nerwowego zachodzą w łonie matki, co oczywiście nie oznacza, że  w tym czasie system nerwowy zostaje w pełni ukształtowany.

Układ nerwowy – budowa i funkcje

Budowa układu nerwowego jest dość skomplikowana, co nie powinno dziwić, gdyż układ ten pełni wiele różnych funkcji.

Układ nerwowy można podzielić na:

• układ nerwowy centralny (ośrodkowy)

• układ nerwowy obwodowy

Centralny układ nerwowy to najważniejsza struktura układu nerwowego – mózg i rdzeń kręgowy. Właśnie tu zlokalizowane są kluczowe ośrodki, które są odpowiedzialne za analizę środowiska, sterowanie i kontrolę czynności. Ośrodkowy układ nerwowy jest chroniony przez kości czaszki oraz kręgosłup. Zbudowany jest z istoty szarej i białej. Centralny układ nerwowy to najważniejsza część układu nerwowego kręgowców.

Jednakże ośrodkowy układ nerwowy nie mógłby odgrywać swojej funkcji bez obwodowego układu nerwowego, który dostarcza impulsy z informacjami o sytuacji wewnątrz ciała oraz na zewnątrz, do układu centralnego.

Tak więc zasadniczą funkcją układu nerwowego jest odbiór i przekazywanie sygnałów (impulsów nerwowych) pomiędzy narządami poprzez komórki nerwowe, zwane neuronami, tworzące nerwy. Neurony tworzą powiązane ze sobą funkcjonalnie i strukturalnie sieci, czy też obwody, po których przesyłane są sygnały.

Układ nerwowy – nieprawidłowe działanie

W wyniku urazu, choroby lub też infekcji układ nerwowy może zostać uszkodzony. Nieprawidłowe działanie układu nerwowego może spowodować szereg objawów – od zaburzeń czucia i równowagi, problemów ze słuchem czy wzrokiem, nawet po paraliż.

Fizjoterapia neurologiczna – przy jakich chorobach może pomóc?

Jest wiele dolegliwości w obszarze układu nerwowego, na które można stosować terapię w gabinecie fizjoterapii. Najczęstsze schorzenia, z którymi zgłaszają się Pacjenci:

• postresowe, przewlekłe napięcie mięśni karku

• zaburzenia czucia

• drętwienie palców

• stany po zaburzeniach funkcji nerwów

• nadwrażliwość czyli neuralgia

• stany bólowe

• problemy z motoryką – niezborność czyli zła koordynacja

• zanik mięśni – dystrofia

• rdzeniowy zanik mięśni (SMA)

• przewlekłe zapalenia nerwów, splotów i korzeni nerwowych​

• porażenie nerwu twarzowego

• stan po udarze mózgu

• stan po urazie czaszkowo-mózgowym

• uszkodzenie rdzenia kręgowego

• rdzeniowy zanik mięśni

• operacja neurochirurgiczne

• uszkodzenie nerwów obwodowych

• stwardnienie rozsiane (SM)

• mózgowe porażenie dziecięce (MPD)

• choroba Parkinsona

• choroba Alzheimera

Należy podkreślić, że fizjoterapia neurologiczna wymaga stałej kontroli lekarza specjalisty, gdyż rodzaj i natężenie aktywności muszą być dostosowane do stanu zdrowia Pacjenta.

Choroby neurologiczne – kiedy warto rozpocząć fizjoterapię neurologiczną?

Czas rozpoczęcia terapii ma znaczenie, niezależnie od tego czy mówimy o urazie komunikacyjnym, sportowym czy chorobie wrodzonej. Natomiast w przypadku chorób neurologicznych moment rozpoczęcia terapii odgrywa kluczową rolę, gdyż wczesna diagnoza i skuteczne leczenie może być gwarantem poprawy sprawności funkcjonalnej i powrotu do zdrowia.

Tak więc fizjoterapię należy rozpocząć od razu, po pojawieniu się problemów neurologicznych (uraz, operacja itp.).

Jak długo trwa fizjoterapia neurologiczna?

Czas trwania leczenia zależy między innymi od tego do jakich zmian i problemów neurologicznych doszło, jak istotne są to problemy i na jakie zaburzenia neurologiczne cierpi Pacjent.

Część chorób jest nieuleczalna lub nie można uszkodzeń całkowicie wycofać.

Każdy przypadek jest inny, co zasadniczo wpływa na przebieg procesu fizjoterapii oraz na to kiedy pojawią się pierwsze efekty.

Ważnym czynnikiem mającym wpływ na czas i przebieg leczenia jest:

• zaangażowanie Pacjenta
• współpraca rodziny Pacjenta z fizjoterapeutą
• determinacja i samodyscyplina Pacjenta, gdyż w przypadku problemów neurologicznych istotna jest ciągłość leczenia

Na czym polega fizjoterapia neurologiczna?

Jakie są metody leczenia wykorzystywane w fizjoterapii neurologicznej?

Oprócz wiedzy i kompetencji fizjoterapeuty ważne jest aby wybrać gabinet, w którym dostępny jest sprzęty do fizykoterapii, gdyż daje to możliwość przeprowadzenia kompleksowej fizjoterapii, przy wykorzystaniu różnych zabiegów.

Fizjoterapia neurologiczna to szereg terapii i zabiegów, między innymi takich jak: 

• terapeutyczne metody specjalne, jak: NDT-Bobath, PNF, Mc Kenzie, Mulligan

• reedukacja motoryczna metodą Neurac, SET, Thera-Band

• terapia powięziowa

• terapia fizykalna np. diatermia TECAR, pole magnetyczne, laser biostymulacyjny, elektroterapia

Kinezyterapia w fizjoterapii neurologicznej

Najważniejszym elementem są metody specjalne terapii ruchem – to ćwiczenia, które mogą być wykonywane przy pomocy terapeuty, a w miarę postępów samodzielnie przez Pacjenta pod okiem fizjoterapeuty. Celem ćwiczeń jest przywrócenie, a następnie poprawa siły mięśni, ruchomości stawów, kondycji oraz równowagi.

Przy problemach neurologicznych często stosuje się:

• reedukację motoryczną nastawioną na odtworzenie prawidłowego wzorca ruchu, który został utracony lub zablokowany

• terapię powięziową

• terapię fizykalną

• ćwiczenia rozluźniające

• ćwiczenia rozciągające

Terapia manualna w fizjoterapii neurologicznej

Terapia manualna jest podstawowym narzędziem pracy w problemach neurologicznych. Stosuje się metody specjalne takie jak:

• NDT-Bobath

• PNF

• Mulligan

• Mc Kenzie

Sprawdzają się również metody reedukacyjne, takie jak:

• Neurac

• SET

• Thera-Band

To główne narzędzia bezpośredniego oddziaływania fizjoterapeuty na chory/uszkodzony układ nerwowy.

Fizykoterapia w fizjoterapii neurologicznej

Terapia fizykalna może znacznie przyspieszyć regenerację uszkodzeń, a czasami nawet uruchomić procesy naprawy uszkodzeń.

W ramach fizykoterapii często stosuje się:

• diatermię TECAR

• pole magnetyczne

• laser biostymulacyjny

Dzięki czynnikom fizykalnym takim jak ultradźwięki, elektroterapia, laser można skutecznie walczyć z bólem, stanem zapalnym czy obrzękiem. 

Terapia powięziowa w fizjoterapii neurologicznej

Terapia powięziowa sprawdza się przy zaburzeniach neurologicznych. Pomaga przywrócić właściwe odżywianie tkanek w obszarze uszkodzenia, ponieważ zmienione patologicznie tkanki często ulegają sklejeniu się, co uniemożliwia ich właściwą pracę.

Taping w fizjoterapii neurologicznej

Taping stosuje się przy dysfunkcji mięśniowo-stawowej. Plastry naklejane podczas tapingu ograniczają bolesność, obrzęk oraz wpływają na proces gojenia tkanek.

Jest wiele wersji zastosowania tapingu. Dzięki zabiegowi może redukować napięcie mięśni, ustawić stawy w prawidłowej pozycji oraz zwiększyć stabilizację w obszarze układu ruchu.

Warto podkreślić, że w przypadku problemów neurologicznych, sukcesem może być zarówno poprawa sprawności, jak i utrzymanie jej na niezmiennym poziomie, a nawet spowolnienie zmian. Wynika to ze specyfiki uszkodzeń neurologicznych – komentuje Paweł Czarnocki

Fizjoterapia neurologiczna a współpraca z rodziną Pacjenta

Co istotne, efekty pracy wpływają nie tylko na życie Pacjenta, ale również jego rodziny. Bardzo istotna jest współpraca z Rodziną Pacjenta, dzięki czemu efekty terapii mogą być długoterminowe.

Ważną rolę odgrywa edukacja w zakresie opieki nad Pacjentem – nauka siadania, stania, chodzenia, wykonywania czynności dnia codziennego.

Choroba neurologiczna często wiąże się z tym, że zarówno Pacjent jak i jego rodzina musi zaadoptować się do nowych warunków (w tym ograniczeń). Fizjoterapeuta nie tylko jest odpowiedzialny za proces poprawy funkcji życiowych, ale może udzielić porad i wskazówek, które mogą ułatwić codzienne życie Pacjentowi i jego rodzinie.

Istotne jest też to aby rodzina motywowała Pacjenta aby kontynuował ćwiczenia w domu. Ma to istotny wpływ na utrzymanie wypracowanych postępów i dobrych efektów terapii.

W przypadku Pacjentów z deficytami neurologicznymi, oprócz pomocy fizjoterapeuty często ważne jest wsparcie logopedy czy psychologa. Zmotywowanie Pacjenta do działań to istotne zagadnienie przy chorobach neurologicznych.

Fizjoterapia neurologiczna w Krakowie – gdzie zgłosić się po pomoc?

MAMY DOŚWIADCZENIE w pomaganiu Pacjentom z problemami neurologicznymi.

Lata praktyki pozwoliły nam opracować terapie, które pomagają znaleźć i wyeliminować przyczynę dolegliwości, dzięki temu skutecznie leczymy nawet przewlekłe dolegliwości.